แรงบันดาลใจ
คุณสุมามาลย์ เต๋จ๊ะ มีแรงบันดาลใจอย่างแรงกล้าในการขับเคลื่อนผ้าทอของชุมชนให้เป็นมากกว่าสิ่งที่ใช้ในชีวิตประจำวัน แต่คือผลงานศิลป์ที่สามารถสร้างรายได้ สร้างความภาคภูมิใจ และยกระดับเศรษฐกิจในชุมชนได้อย่างแท้จริง เป้าหมาย คือ “การพัฒนาผ้าไทยไปสู่สากล” ด้วยการสืบสานภูมิปัญญาดั้งเดิม ควบคู่กับการออกแบบที่ร่วมสมัย เพื่อให้คนรุ่นใหม่มองผ้าไทยในมุมใหม่ที่แตกต่าง — ไม่ใช่เพียงผ้าท้องถิ่น แต่คือแฟชั่นที่มีรากและมีอนาคตบทบาทในวิชชาลัยผ้าทอหนองบัวลำภู คุณสุมามาลย์เป็นผู้นำด้านการพัฒนาองค์ความรู้ด้านดีไซน์ของวิชชาลัยฯ โดยเธอทำงานร่วมกับกลุ่มทอผ้าหลายแห่ง ทั้งในการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการออกแบบคอลเลกชันใหม่ รวมถึงสร้างแนวทางการตลาดที่เน้นความเป็นเอกลักษณ์ของผ้าทอพื้นถิ่น ควบคู่กับการให้ความรู้คนรุ่นใหม่ให้เห็นคุณค่าและมีทักษะในการต่อยอดผ้าไทยให้ยั่งยืน
องค์ความรู้ / ความเชี่ยวชาญ/ เทคนิคพิเศษในงานผ้า
คุณสุมามาลย์ เต๋จ๊ะ คือผู้เชี่ยวชาญที่มีประสบการณ์ลึกซึ้งในการออกแบบลวดลายผ้าฝ้ายและผ้าไหมทอมือ โดยมีแนวคิดสำคัญว่า “ลายผ้าทุกผืนต้องเริ่มจากความเข้าใจในเนื้อผ้าและจุดประสงค์ของการใช้งาน” ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการผสานภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้ากับกระบวนการออกแบบอย่างเป็นระบบและร่วมสมัย
1. แนวคิดการออกแบบลวดลาย คุณสุมามาลย์ยึดหลัก “ผ้าทอเพื่อการใช้งานจริง” การออกแบบจึงต้องสอดคล้องกั[ประเภทของเส้นใย: เช่น ผ้าฝ้ายให้ลวดลายคมชัด เรียบง่าย ส่วนผ้าไหมเหมาะกับลายละเอียด ซับซ้อน
ลักษณะผิวผ้า: ลายต้องไม่กลืนไปกับความเงาหรือสีพื้นของผ้า
รูปแบบการใช้งาน: ออกแบบให้เหมาะกับการตัดเย็บ เช่น เสื้อผ้า กระเป๋า หรือผ้าคลุม
เธอมักจะเลือกใช้ลวดลายที่มีความเป็นธรรมชาติ เช่น “ลายขิด ลายกาบ ลายพุ่ง” และปรับให้มีจังหวะของเส้นสายที่ร่วมสมัย เพื่อให้ตอบโจทย์คนรุ่นใหม่
2. การออกแบบลายตั้งแต่ขั้นตอนการทอ (Design from the Loom) คุณสุมามาลย์มีความถนัดในการออกแบบ “ลวดลายจากกี่ทอ” ซึ่งแตกต่างจากการออกแบบสำเร็จบนผืนผ้า วิธีนี้เริ่มตั้งแต่การคำนวณเส้นยืน-เส้นพุ่ง ให้พอดีกับการทอในแต่ละลาย การวางผังลาย สำหรับใส่ตะกอ เพื่อให้ลายปรากฏอย่างสมบูรณ์บนผืนผ้า การวางตำแหน่งลายบนหน้าผ้า เช่น ลายกลาง ลายริม เพื่อให้เหมาะกับการตัดเย็บและการออกแบบแฟชั่น
3. การจัดองค์ประกอบลายและการใช้สี เน้น “จังหวะของลาย” เช่น การสลับลายใหญ่-ลายเล็ก เพื่อไม่ให้ผ้าดูเรียบจนเกินไปใช้ “สีจากธรรมชาติ” หรือ “สีโทนพาสเทล-เอิร์ธโทน” เพื่อให้ผ้าเข้ากับแฟชั่นร่วมสมัยออกแบบให้ “มีลายซ่อนในผืน” เช่น ลายแถบกลางผืนที่ซ่อนไว้เมื่อนำไปตัดเสื้อจะกลายเป็นจุดเด่นของเสื้อผ้า
4. การเชื่อมโยงลวดลายกับอัตลักษณ์ชุมชน คุณสุมามาลย์ให้ความสำคัญกับ “ลายผ้าพื้นถิ่น” เช่น ลายดอกแก้ว ลายดอกพิกุล ลายล่องน้ำ และนำมา ตีความใหม่ในรูปแบบเรขาคณิต เพื่อให้ดูทันสมัยแต่ยังคงความเป็นไทย
ความคิดเห็นเกี่ยวกับการอนุรักษ์และพัฒนาผ้าทอท้องถิ่น
การอนุรักษ์ผ้าทอท้องถิ่นในยุคปัจจุบันควรควบคู่ไปกับการพัฒนาให้ตอบโจทย์คนรุ่นใหม่ โดยเฉพาะในแง่ของ “การออกแบบ” ที่ต้องสื่อสารภาพลักษณ์ใหม่ของผ้าไทย ให้แตกต่างจากภาพเดิมที่ถูกมองว่า “ใส่แล้วดูแก่”
การพัฒนาผ้าไทยจึงไม่ใช่แค่การรักษาลวดลายเดิม แต่ต้องกล้าออกแบบให้ไม่เหมือนใคร ด้วยการผสมผสานความร่วมสมัย สีสันใหม่ วัสดุผสม และแพตเทิร์นแฟชั่น เพื่อให้ผ้าไทยสามารถเป็นเสื้อผ้าของคนทุกวัย โดยเฉพาะวัยรุ่นและวัยทำงาน
การอนุรักษ์จึงไม่ใช่แค่การเก็บรักษา แต่คือการทำให้ “ผ้าไทยมีชีวิตอยู่ต่อ” ผ่านมุมมองที่สดใหม่ของคนรุ่นใหม่
